Anksiyete Bozuklukları

Disosiyatif Bozukluk Nedir?

Disosiyatif bozukluğun temel özellikleri bilinç, bellek, algılama, kimlik ve motor davranışların normal işlevlerinde ani ve geçici değişiklikler olmasıdır. Disosiyatif bozukluğu olan bireylerde; bayılmalar, unutmalar, çoğul kişilik, uyurgezerlik, disosiyatif kaçma (füg) görülür.

Disosyatif kimlik bozukluğu, çocukluk yıllarında ciddi ve yineleyici biçimde cinsel ve fiziksel travma yaşayan kişilerde travmaya tepki olarak görülebilir.


DSM-IV ‘e göre Disosyatif Bozukluklar

  • Disosyatif Amnezi
  • Disosyatif Füg
  • Disosyatif Kimlik Bozukluğu
  • Depersonalizasyon Bozukluğu
  • Başka Türlü Adlandırılamayan Disosyatif Bozukluk

DİSOSYATİF AMNEZİ

Genellikle ağır bir travmatik ya da stresli durumun ardından önemli kişisel bilgilerin birden bire unutulması ile karakterizedir. Kişi olay ve olay öncesinin tümünü ya da bir bölümünü anımsayamaz.

Aniden ortaya çıkar. Nöbet sırasında hastanın bilinci sisli olabilir. En yaygın görülen disosyatif bozukluktürüdür.

10-30 yaşları arasında kadınlarda daha yaygındır.


DİSOSYATİF FÜG

Önemli bir stresli durumun ardından gelişen, ağır bellek bozukluğu, bulunduğu yeri terk etme, yeni bir kimliğe bürünme ile karakterize bir durumdur.

Kişi geçmişini unutarak ansızın, beklenmedik bir şekilde evinden ya da iş yerinden ayrılıp gider.

Kısmen ya da tümüyle yeni bir kimliğe bürünür ya da kimlik karmaşası yaşar.

Genellikle günler, haftalar sonra ansızın gerçek kimliğine döner.


DEPERSONALİZASYON BOZUKLUĞU

Bu bireyler güçlü ve rahatsız edici biçimde kendilerinin değişmiş olduğu ya da gerçek olmadığı duygusunu yaşar.

Hasta kendi benliğini, bedenini, hareketlerini değişmiş ya da kendisinin değilmiş gibi algılar. Kendisini eskisinden farklı ve yabancı biri gibi uzaktan gözler.

Çevresindeki insanları ve eşyaları olduğundan farklı, renksiz, yapay, cansız, gerçek değilmiş gibi algılar. Bu belirtiler çoğu zaman stresli bir durumun ardından görülür. Dakikalarca ya da günlerce sürebilir. Aşamalı olarak azalır ve kaybolur.


DİSOSYATİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Aynı kişide iki ya da daha fazla birbirinden farklı bağımsız kişilik durumunun varlığı ile karakterize bir disosyatif bozukluktur.

Genellikle bu kişiliklerden biri ön plandadır ve bireyin davranışlarını etkisi altına alır, zaman zaman diğeri baskın olabilir.

Kişilikte ani ve çarpıcı değişiklikler olur. Genellikle stresli zamanlarda ortaya çıkar.

Kronikleşme eğilimi olan bu hastalık yeterince aydınlatılamamıştır.

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

  • Bilgilendirme
  • Anksiyete kaynaklarını tanıma ve uzak kalma
  • Gevşeme eğitimi
  • Solunum eğitimi
  • Derecelendirilmiş ev ödevleri
  • Bilişsel tedavi
  • Aile eğitimi
  • Karma yöntemler
  • Farmakoterapi
Daha fazla oku...

Somatoform Bozukluklar Nedir?

Somatoform bozukluklar, organik bir nedene bağlı olmayan çeşitli bedensel yakınmalar ve işlevsel bozukluk belirtisi gösteren ruhsal bozukluklardır.

Bu bedensel yakınmalar ve işlevsel bozukluk belirtilerinin temelinde anksiyete vardır.

Ancak  klinik görünümde anksiyete yerine bedensel belirtiler vardır.


DSM-IV’e göre somatoform bozukluklar

  • Somatizasyon bozukluğu
  • Hipokondriazis
  • Konversiyon bozukluğu
  • Ağrı bozukluğu
  • Beden disformik bozukluk
  • Ayrışmamış somatoform bozukluk
  • Başka türlü adlandırılamayan somatoform bozukluk

KONVERSİYON BOZUKLUĞU

  • Genellikle hareket ve duyu organlarında organik bir temele dayanmayan işlev yitimi, azalması yada çoğalması söz konusudur.
  • Bazı hastalarda davranış ve klinik belirtiler de yapaylık ve abartı izlenimi olur.
  • Bu nedenle hastalığı bilinçli olarak yarattığı sanılabilir.

Motor belirtiler, ayakta duramama, yürüyememe, kasılmalar, ayaklarda kollarda güç azalması, felçler, tikler, dil tutulması, ses çıkaramama görülür. En sık karşılaşılan felçlerdir.

Duyu belirtileri, ağrılar, aşırı yorgunluk, duyu azalması, duyu yitimi, histerik sağırlık, körlük, koku alamama gibi belirtilerdir.

Nörovejetatif belirtiler, kusmalar, öksürük, hıçkırık, hava yutması, öğürmeler, geğirmeler, yalancı gebelik gibi.


AĞRI BOZUKLUĞU ( PSİKOJENİK AĞRI)

Ağrı bozukluğunun temel belirtisi bir ya da birden fazla anatomik bölgede tıbbi ya da nörolojik bir durumla tam olarak açıklanamayan ağrının bulunmasıdır.

Çevresel bir stres, psikojenik bir çatışma ve ya gereksinim ile ilişkisi vardır.

Konversiyon gelişimine benzer bir düzenek söz konusudur.


BEDEN ŞEKİL BOZUKLUĞU (BEDEN DİSFORMİK BOZUKLUK)

Gerçek bir bozukluk olmadığı halde fiziksel görünümle ilgili hayali bir bozuklukla aşırı uğraş ile belirtili bir hastalıktır.

Özellikle de yüz görünümleri ile ilgili bir bozukluğun olduğu görüşündedirler.


TEMARUZ (SİMÜLASYON);

Temel özelliği kişinin sorumluluktan kaçmak, zor durumdan kurtulmak ve çıkar elde etmek için amaçlı olarak fiziksel ve/veya psikoljik belirtiler ortaya çıkarmasıdır.

Temaruzda açıkça bir hastalık ya da hastalık belirtileri bilerek taklit edilmektedir.


YAPAY BOZUKLUKLAR

Yapay bozukluğun temel özelliği kişinin kasıtlı olarak fiziksel ve/veya psikolojik belirtiler yaratmamasıdır. Fakat temaruzdan farklı olarak kişinin hasta olma dışında görünür bir amacı yoktur.

Antikoagülan bir ilaç içerek kanama yakınmasıyla hastaneye yatmak isteyen ve hastaneye yatma isteği dışında hastaneye yatmasını açıklayabilecek herhangi bir etmen bulunmayan (temaruzda tam tersine örneğin malulen emeklilik için) bir hasta örnek olarak verilebilir. Hastanın bu davranışı altında yatan intrapsişik gereksinimlerdir.

Daha fazla oku...

Anksiyete Bozuklukları Nedir?

Anksiyete; bedensel belirtilerin de eşlik edebildiği, normal dışı, kötü bir şey olacakmış hissi ile nedensiz bir tedirginlik, kaygı, bunaltı, hoş olmayan endişe halidir. Her anksiyete patolojik değildir:

“İçinin pır pır etmesi”      

“Boğazına bir şeyin düğümlenmesi”

“Ateş basması” 

“Terden sırılsıklam olması”

“Yüreğinin çıkacak gibi olması”

Patolojik Olmayan Anksiyete

  • Günlük yaşamla ilgilidir
  • Hazırlayıcı bir etken var
  • Belirtiler işlevselliği bozmaz
  • Bedensel belirtiler nadirdir
  • Kontrol edilebilir

NORMAL ANKSİYETEANORMAL ANKSİYETE
Uyaranla uyumludurUyumsuzdur
Zamanla hafiflerDeğişmez ya da artar
Psikolojik belirtilerle kendini gösterirFiziksel belirtiler ön plandadır
KatlanılabilirBireysel sıkıntı oluşturur, işlevselliği bozar
Kendi kendine tedavi çabası ortaya çıkabilir


ANKSİYETE KÖKENLİ BOZUKLUKLAR

  1. ANKSİYETE BOZUKLUKLARI
  2. SOMATOFORM BOZUKLUKLAR 
  3. DİSSOSİATİF BOZUKLUKLAR

Anksiyete Bozuklukları toplumda her 100 kişiden 4-8 kişide görülmektedir. Yani, sık görülen bozukluktur.

  • Genellikle, hastalığın başlaması ile tedaviye başvuru arasında uzun yıllar vardır
  • Tedavileri yüz güldürücü sonuçlar verir.

AGORAFOBİ

Panik atak gelirse diye, kaçmanın ve yardım sağlamanın zor olacağı yerlerde bulunmaktan korkma.


PANİK ATAK

Bedensel belirtilerin de eşlik ettiği yoğun korku ya da rahatsızlık dönemlerine panik atak denmektedir.

Ataklar sırasında şiddetli bir ölüm, kontrolünü kaybetme ve çıldırma korkusu vardır.

Anksiyetenin psişik belirtileri denilen bu belirtilerin yanında, baş dönmesi, bayılacakmış gibi olma, boğuluyormuş hissi, nefes darlığı ya da soluğun kesilmesi, çarpıntı, göğüste sıkıntı ya da ağrı, bulantı ya da karın ağrısı, terleme, titreme uyuşma ve karıncalanma gibi fiziksel belirtilerin bir kısmı da panik atağa eşlik eder (Ayrıntılı bilgi için tıklayınız…).


ÖZGÜL FOBİ

Belirli nesne ve durumlardan belirgin, sürekli ve anlamsız korku duyma halidir.

  • Durumsal Tip
  • Doğal Çevre Tipi
  • Kan-Enjeksiyon-Yara Tipi
  • Hayvan Tipi
  • Diğer Tip

SOSYAL FOBİ

Başkaları tarafından zayıf, kaçık ya da sıkıntılı olmakla yargılanma korkusu nedeniyle, toplumsal etkinliklerde bulunmaktan sürekli kaçınma ya da bu tür ortamlara ancak aşırı sıkıntı duyarak katlanabilmedir.

SOSYAL FOBİ HASTALARI

  • Eleştirilmeye, olumsuz değerlendirilmeye ya da reddedilmeye aşırı duyarlıdırlar,
  • Haklarını savunmada güçlük çekerler,
  • Dolaylı da olsa başkalarınca değerlendirilmekten kaçınırlar,
  • Hemen hergün ortaya çıkan, birçok günlük olay ve etkinlik hakkında aşırı endişe, anksiyete ve gerginlik duyma
  • Kişi bu duygularını kontrol edemez.

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU

Kişi uyandığı andan itibaren anksiyete tüm yaşantısında hakimdir.

  • Huzursuzluk
  • Kolay yorulma
  • Konsantrasyon güçlüğü
  • İrritabilite
  • Kaslarda gerginlik
  • Uyku bozukluğu görülür.

TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU

Trafik kazası, silahlı çatışma, saldırıya uğrama, yangın, deprem, sel gibi herkesi korkutan, kişinin fizik bütünlüğünü tehdit eden ya da ölüm tehlikesi oluşturan bir olaydan sonra özgül bir takım semptomların gelişmesidir.

TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ

  • Olayın tekrar tekrar yaşanması
  • Travmaya eşlik eden uyaranlardan kaçınma ve genel bir tepkisizlik hali
  • Aşırı uyarılmışlık belirtileri

OBSESİF-KOMPULSİF BOZUKLUK

İstenmeden, yineleyici şekilde zihne gelen ve sıkıntı veren düşünce, dürtü ya da düşlemlere OBSESYON (Takıntı) denir.

Obsesyonların verdiği anksiyeteyi azaltmak amacıyla yapılan yineleyici davranış ya da zihinsel eylemlere de KOMPULSİYON denir.

EN SIK OBSESYONLAR

  • Bulaşma
  • Kuşku
  • Agresif ya da korkunç dürtüler, cinsel düşler
  • Simetri

Obsesif kompulsif bozukluğun 4 çeşit ana semptom örüntüsü vardır:

1.En sık görüleni “bulaşma obsesyonu”dur. Bunu yıkama, yıkanma, temizleme yada bulaşık olduğu düşünülen nesneden “kompulsif kaçınma” izler. Korkulan nesne genellikle kaçınılması zor olan bir nesnedir (Dışkı, idrar, toz yada mikrop gibi). Korkulan nesneye karşı en çok duyulan duygusal tepki anksiyete olursa da obsesif utanç, iğrenme ve tiksinmede sık görülür.

2.Kuşku obsesyonudur. Bunu kontrol etme kompulsiyonu izler.

3.Bir kompulsiyon olmaksızın, zihne yerleşen obsesyonel düşüncelerin taşınmasıdır. Bu obsesyonlar genellikle cinsel yada saldırgan bir eylemle ilintili yineleyici düşüncelerdir ve hasta bu düşüncelerinden ötürü kendi kendini kınamaktadır.

4. Bakışıklık (simetri) yada kesin olma obsesyonudur. Bunu yavaşlama kompulsiyonu izler. Bu hastaların bir yemek yemeleri, tıraş olmaları saatler alır. Obsesif kompulsif hastalarda dinsel obsesyonlar ve istifçilikte sık gözlenir (Köroğlu.1995).

Daha fazla oku...

Panik Bozukluk Nedir?

Bedensel belirtilerin de eşlik ettiği yoğun korku ya da rahatsızlık dönemlerine panik atak denmektedir.

Ataklar sırasında şiddetli bir ölüm, kontrolünü kaybetme ve çıldırma korkusu vardır.

Anksiyetenin psişik belirtileri denilen bu belirtilerin yanında, baş dönmesi, bayılacakmış gibi olma, boğuluyormuş hissi, nefes darlığı ya da soluğun kesilmesi, çarpıntı, göğüste sıkıntı ya da ağrı, bulantı ya da karın ağrısı, terleme, titreme uyuşma ve karıncalanma gibi fiziksel belirtilerin bir kısmı da panik atağa eşlik eder.


PANİK ATAK SIRASINDA GÖRÜLEBİLEN BELİRTİLER

  • Çarpıntı, kalp atımlarını duyumsama ya da kalp hızında artma
  • Terleme
  • Titreme ya da sarsılma
  • Nefes darlığı ya da boğuluyormuş hissi
  • Soluğun kesilmesi
  • Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi
  • Bulantı ya da karın ağrısı
  • Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma
  • Kendini ve çevreyi farklı algılama
  • Kontrolünü kaybedeceği ya da çıldıracağı korkusu
  • Ölüm korkusu
  • Uyuşma ya da karıncalanma duyumları
  • Üşüme, ürperme, ateş basmaları

PANİK BOZUKLUK

  • Yineleyen, beklenmedik PANİK ATAKLARI mevcuttur.
  • Ataklar arasında
    • Atak gelecek diye sürekli bir kaygı
    • Atakların sonuçlarıyla ilgili üzüntü duyma
    • Ataklarla ilişkin davranış değişiklikleri

Erken tanı önemlidir

Tedaviden yararlanma % 90’lara kadar ulaşabilir. 

Daha fazla oku...
WhatsApp chat